English

Haberler

Orkide haberlerine bu sayfadan ulaşabilirsiniz...

Ayçiçek Yağında Tağşiş Dalgası

Ayçiçek yağında yaşanan rekor fiyat artışı, zeytinyağının ardından ayçiçek yağında da tağşişi patlatmıştır. Fiyatı daha düşük olan kanola,keten ,soya ve pamuk yağları “Ayçiçek yağı” ambalajında satılarak tüketici kandırılmaktadır.

Mutfakların olmazsa olmazı ayçiçek yağında rekor fiyat artışı tüketiciyi üzmektedir. Türkiye’deki hammadde yetersizliği ve ithalatta uygulanan yüksek vergiler ve dolar artışı ayçiçek yağı fiyatlarının son bir yılda yüzde 35 artmasına neden olmuştur. Fiyat artışı beraberinde, tağşişi de patlatmaktadır.. Halkımız ayçiçek yağı diye farkında olmadan kanola, keten, soya ya da pamuk yağı karışımlı ürün tüketmektedir.

Bitkisel yağ sektörünün önde gelen üreticilerinden olan Grubumuz fiyat artışıyla birlikte zeytinyağında yaşanan tağşişin ayçiçek yağında da hat safhaya ulaştığına dikkat çekmektedir. Ham yağ olarak ayçiçek yağından yüzde 35 daha ucuz olan kanola, keten, soya ve pamuk yağı, ayçiçek yağlarına karıştırılmakta olup hatta hiç Ayçiçek yağı karıştırılmadan bile ayçiçek yağı ambalajlarına başka yağlar konulmaktadır.

Türkiye ham ayçiçek yağı ihtiyacının üçte ikisini ithal etmektedir. Yerli üreticiyi koruma maksatlı uluslararası piyasalardaki fiyatlara ülkemizde eklenen yüksek vergi oranları tüketiciyi zora sokmuştur. Yerli üretim gerekli miktarlarda olmadığı için ithalat kaçınılmaz olmaktadır. Uluslararası piyasalarda bugünlerde CIF ton bedeli 850 dolar olan ham ayçiçek yağı için (* ) 540 dolar vergi ödenmektedir. Bu hesapla maalesef ürünün üzerinde yüzde 65 gibi çok yüksek bir vergi yükü bulunmakta yüzde 8 KDV yi de eklediğimizde toplam vergi yükü yüzde 73 olarak oluşmaktadır. Halkımızın temel gıdalarının başında gelen damak tadı anlamında tercih edilen ayçiçek yağı için bu vergi oranı çok yüksektir. Acilen yağlık ayçiçek tohumu ve ham ayçiçek yağında gümrük vergilerinin makul seviyelere düşürülmesi gerekmektedir.

Ayçiçek yağı tohumunda ithal vergisi (#) % 40 ları bulurken, kanola tohumunda ithalatındaki vergi oranı sadece yüzde 10 dur. Pamuk ve kanola yağı ile ayçiçek yağı yağı arasında tonda 1.200 TL’ye varan fiyat farkı bulunmaktadır. Bu da yüzde 40’a denk gelen bir fark oluşturmaktadır. Neticede hilebazlar zeytinyağında olduğu gibi Ayçiçek yağında da tağşişe başvurmakta ve tüketici kandırılmakta ve sektörde çoğunluğu dürüst çalışan firmalara karşı haksız rekabet oluşmaktadır.

1 ya da 2 litrelik ambalajlarda tağşişçiler dikkatli davranmaktadır. 5-10 ve 18 lt ambalajlarda ise tağşiş olayı hat safhaya çıkmaktadır. 5-10 ve 18 litrelik “ayçiçek yağı” ambalajlarında kanola, keten soya ve pamuk yağı karışımları yüksek oranda bulmaktadır. Halbuki bu cins yağlar kendi ambalajında daha ucuz olarak gerçek piyasa değerinde iç pazarda satılmaktadır.

Tağşişin önüne geçmek için alınacak tedbirler;

Ayçiçek yağı üretimini artırmak için kilogram başına 30 kuruş olan doğrudan desteğin en az 60 kuruşa çıkarılması ve ithal vergilerinin de diğer tohum ve ham yağlar seviyesine çekilmesi gerekir. Soya fasülyesinde kilogram başına 50 kuruş, Kanola tohumunda 40 kuruş, aspir tohumunda için ise 45 kuruş doğrudan verilen destek ayçiçeğine de en az 60 kuruş verilmelidir. Ayrıca biodizel üretimi için tercih edilen yerli üretim kanola, soya ve aspir yağları akaryakıt Özel Tüketim Vergisinden de muaftır. Yerli üretimi desteklersek hem fiyatları düşürmüş, diğer yağlarla arayı biraz kapatmış hem de tağşişin önüne geçmiş oluruz. Tarım, Ekonomi, Gümrük ve Maliye Bakanlıkları arasında koordineli olarak en kısa zamanda yapılacak yeni tarımsal destekleme ve vergisel düzenlemeler ile bir an önce sonuca gidilmelidir. Müstahsil de bu tip bir düzenlemeyi hasretle beklemektedir.

Tağşişin denetimi ve cezalandırılması nasıl yapılmalıdır?

Tohum yağları dediğimiz Ayçiçek yağı mısır, kanola, keten, pamuk, soya yağları ve hatta zeytin yağlarında; Bilhassa küçük işletmeler de sadece dolum yapan işletme şartları da göz önünde alındığında haksız ticari kazanç ve tüketiciyi aldatma gibi amaç gütmeyen, genel olarak azami % 3 gibi bir bulaşma riski toleransı göz önünde bulundurulmalıdır. Bu oranlar laboratuvarlarda yağ asitleri kompozisyonları analizine bakılarak bulunabilmektedir. Bu oranı aşan firmalara ( 5-10-18 lt ambalajlı yağların yağ asileri kompozisyonu kontrollerinde yüzde 100 e varan oranda farklı yağlar çıktığı görülmektedir ) mevcut yasalar çerçevesinde cezai şartlar parasal anlamda birincide 10, ikincide 20, üçüncüde 30 misli ve meslekten men edilme gibi yasal yaptırımlar uygulanmalıdır ki, cezalar caydırıcı hale gelsin. Aksi halde bu işlere tevessül eden hilebazlar haksız kazançtan ve halkımızı aldatmaktan asla vazgeçmeyecektir.

Sektörümüzde önemli miktarda vergi kaybına ve haksız rekabete sebep olan iki konu üzerinde hassasiyet ile durulmalıdır;

Birincisi teknik sanayi (büyük oranda boya imalatı sanayinde kullanma) amaçlı yapılan sıfır gümrük vergili ham ayçiçek yağ ithalatlarıdır. Halbuki boya sanayi için gıdada kullanımı gdo dan dolayı (gdo suz olanlar hariç )yasak olan sadece yem sanayinde kullanımı serbest olan soya yağı veya gıda da çok tercih edilmeyen daha ucuz olan keten ,kanola ve aspir yağları kullanılabilir. Neden her sene artan büyük tonajlarda teknik sanayi amaçlı ayçiçek yağı ithal edilmektedir? (2014 ithalatı 64.000 bin Tondur ) Bu durumdan dolayı devletin bir yıllık ithalatta almadığı vergi tutarı 35 milyon dolardır. Boya üretimi için illa ayçiçek yağı mı ithal edilmesi gerekmektedir ? Tabii ki böyle bir şey söz konusu değildir. Bu konuyu iyice bir araştırmak gerektir ve olabilecek suistimallere karşı teknik sanayi kullanım amaçlı da olsa ayçiçek yağı ithalatında gıdada alınan ithalat vergisi ne ise o uygulanmalıdır.

İkinci önemli haksız rekabet konusu ise Bosna’dan yapılan sıfır gümrüklü ham veya rafine ayçiçek yağı yağ ithalatlarıdır. Gelen miktarlar aylık 5.000 tonlara yaklaşmıştır. Bu miktar Türkiye’nin aylık kullanımının yaklaşık yüzde 8 i demektir. Bosna’da yetişen bu miktarlarda bir ürün yoktur, muhtemelen komşu ülkelerden alınıp Türkiye’ye ihraç edilmektedir. Bizde Türkiye olarak Bosna’dan ithal edilen ürünlerden vergi almamakla kendi çiftçimiz dururken o komşu ülkelerin çiftçilerine dolaylı destek sağlamış olmaktayız. Bu konunun da iyi incelenmesi gerekir ve bu ithalatlar da sektörde fiyat dengelerini bozmakta haksız rekabete ve ciddi oranlarda vergi kayıplarına neden olmaktadır.

Bu iki önemli konuda Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneğimiz de ilgili resmi makamlarla her fırsatta görüşmeler yapmakta ve ilgili bilgileri vermektedir.

Saygılarımızla,

KÜÇÜKBAY YAĞ VE DETERJAN SAN. A.Ş.

13.07.2015